Bayramda Otoban ve Köprüler Ücretsiz mi?

Günlük dilde otoban denen yolların resmî adı otoyoldur; aşağıda ikisini de aynı anlamda kullandık. Bayram tatillerinde geçiş ücreti alınmaması otomatik bir hak değildir: her bayram için ayrı Cumhurbaşkanı kararı çıkarılır ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Karar çıktığında kapsam da hep aynı çerçevede kalır.

Kapsam Karayolları Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğundaki otoyollar ile 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleridir. Yap-İşlet-Devret projeleri kapsam dışında tutulur; yani Osmangazi Köprüsü, Avrasya Tüneli, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Marmara Otoyolu gibi tesislerde bayramda da ücret ödersiniz.

Bunun sebebi idari tercih değil, doğrudan kanun hükmü. Aşağıda maddesiyle birlikte açıkladık.

Önemli Noktalar

• Muafiyet her bayram ayrı kararla açılır. Kalıcı bir kural değildir; karar çıkmadan kesin konuşulmaz.
• Kapsam: KGM otoyolları + 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri.
• Kapsam dışı: Yap-İşlet-Devret tesisleri. Osmangazi, Avrasya, Yavuz Sultan Selim, Kuzey Marmara, 1915 Çanakkale ve diğerleri.
• Kanuni sebep: 6001 sayılı Kanun md. 14/2 ücretsiz geçiş yetkisinden “işletme hakkı verilen veya devredilenleri” hariç tutar.
• Muafiyet HGS’nizi askıya almaz. Kapsam dışı tesislerde bakiyeniz yetmezse ihlal kaydı normal şekilde açılır.

Neden Osmangazi ve Avrasya Ücretsiz Olmuyor?

Aramalarda en çok karşımıza çıkan soru bu ve cevabı kanunun içinde yazılı.

6001 sayılı Kanun’un 14. maddesinin ikinci fıkrası şöyle der: “Geçişi ücretli olan otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından, işletme hakkı verilen veya devredilenler hariç, ücretsiz olması uygun görülen kesimleri ile ücretsiz geçiş yapmasına izin verilecekler genel hükümlere göre belirlenir.”

Yani ücretsiz geçiş belirleme yetkisinin kapsamı, işletme hakkı devredilmiş yolları baştan dışarıda bırakır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası devamını düzenler: 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlara göre işletme hakkı verilen veya devredilen karayollarında geçiş ücretinin belirlenmesine ilişkin esaslar ile ücretsiz geçiş yapmasına izin verilecek olanlar sözleşmelerde düzenlenir.

15. maddenin üçüncü fıkrası da tabloyu tamamlar: işletme hakkı verilen veya devredilen karayollarının ücretli olma niteliği sözleşmeleri süresince korunur.

Üçü birlikte okunduğunda sonuç net. Yap-İşlet-Devret tesislerinde bayram muafiyeti ancak o tesisin imtiyaz sözleşmesinde varsa mümkün olur; genel bayram kararı bu yolları kapsamaz.

Hangi Tesisler Kapsam Dışı?

Yap-İşlet-Devret modeliyle işletilen tesisler bayram kararının dışında kalır. Bugün bu kapsamdaki başlıca tesisler şunlar:

Tesis	İşletmeci
Osmangazi Köprüsü ve Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu	Otoyol A.Ş.
Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Çevre Otoyolu	ICA
Kuzey Marmara Otoyolu, Kınalı-Odayeri	Avrupa Otoyolu
Kuzey Marmara Otoyolu, Kurtköy-Akyazı	KMO Anadolu
1915 Çanakkale Köprüsü ve Malkara-Çanakkale	Çanakkale Otoyol ve Köprüsü
Kuzey Ege Otoyolu	İKA İzmir
Ankara-Niğde Otoyolu	ERG
Aydın-Denizli Otoyolu	Fernas
Avrasya Tüneli	Avrasya Tüneli İşletme

Tesislerin iletişim bilgilerini HGS müşteri hizmetleri dizinimizde topladık.

Kapsamda Olanlar

Bayram kararı çıktığında ücret alınmayan yollar Karayolları Genel Müdürlüğü’nün işlettikleridir:

• Boğaz köprülerinden ikisi: 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet.
• KGM otoyolları: Avrupa Otoyolu’nun Mahmutbey-Edirne kesimi, Anadolu Otoyolu’nun Çamlıca-Akıncı kesimi, Çukurova otoyolları, İzmir-Aydın ve İzmir-Çeşme otoyolları gibi.

Kararlar şehir içi raylı sistemleri de kapsayabiliyor; Ramazan Bayramı kararlarında Başkentray ve Marmaray gibi hatlarda ücretsiz kullanım tanındı.

Muafiyet Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Tarih aralığı her kararda ayrı belirlenir ve çoğunlukla bayram arifesinden tatilin son günü sonuna kadar uzanır.

Örnek olarak 2026 Ramazan Bayramı kararında KGM otoyolları ile 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri gece yarısından 22 Mart Pazar günü sonuna kadar ücretsiz kullanıma açıldı; şehir içi raylı sistemlerde muafiyet 20 Mart Cuma saat 00.00’da başladı.

Saatler kararın kendi metninde yazılıdır. Yola çıkmadan önce Resmî Gazete’de yayımlanan kararın başlangıç ve bitiş saatini kontrol edin; bitişten bir saat sonra geçtiğiniz gişe ücretlidir.

15 Temmuz’da Otoyollar Ücretsiz mi?

Burada yaygın karışıklık var. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü için çıkarılan kararlar son yıllarda raylı sistemleri kapsadı: Başkentray, Marmaray, İZBAN, Sirkeci-Kazlıçeşme hattı ve Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Arnavutköy metro hattı gibi.

Otoyol ve köprü muafiyeti bayramlardaki gibi otomatik beklenmemelidir. Ayrıca 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, anma etkinlikleri nedeniyle o gün trafiğe kapatılabiliyor.

15 Temmuz ile bayramı aynı kefeye koymayın; her ikisi için de o yılın kararına bakmak gerekir.

Muafiyet HGS’nizi Askıya Almaz

Bayramda ücret alınmaması, hesabınızla ilgilenmeyi bırakabileceğiniz anlamına gelmez. Üç sebebi var.

Rotanızın bir bölümü kapsam dışı olabilir. İstanbul’dan Bursa’ya giderken Fatih Sultan Mehmet’ten ücretsiz geçip Osmangazi’de tam ücret ödersiniz.

Bakiye yetmezse ihlal kaydı normal işler. Kapsam dışı tesiste bakiyeniz yetmediğinde 15 günlük telafi süresi başlar ve kademeler aynen uygulanır. Süreci HGS olmadan geçiş yazımızda anlattık.

Bayram trafiği yoğun geçer. Bayram öncesi bakiyenizi rotanızdaki en pahalı tek geçişi karşılayacak düzeye çekin; kanalların tamamı HGS yükleme rehberimizde.

Bayram Öncesi Kontrol Listesi

• Kararın çıkıp çıkmadığını doğrulayın. Resmî Gazete’de yayımlanmadan muafiyet yoktur.
• Kapsamı ve saatleri okuyun. Hangi yollar, hangi tarih ve saat aralığı.
• Rotanızdaki Yap-İşlet-Devret tesislerini işaretleyin. Onlar için bakiye ayırın.
• Bakiyenizi yükleyin. Bayramda şube yoğunluğu artar, son güne bırakmayın.
• Dönüşte geçişlerinizi sorgulayın. Kapsam dışı bir tesiste kayıt oluşmuş olabilir; nasıl bakacağınızı HGS sorgulama rehberimizde anlattık.

Yabancı plakalı aracınız varsa Bayram kararları plakaya göre ayrım yapmaz; kapsamdaki yollarda yabancı plakalı araçlar da ücret ödemez. Kapsam dışı tesislerde ise ücret normal şekilde işler ve hesabınız yoksa ihlal kaydı açılır. Türkiye’ye kendi aracınızla geliyorsanız HGS’yi yabancı plaka için HGS sayfamızdan Vignetim uygulamasıyla alabilirsiniz; Türk kimlik numarası, Türk banka hesabı ya da e-Devlet erişimi gerekmez.

Özetle

Bayramda ücretsiz geçiş kalıcı kural değil, her bayram ayrı çıkan bir Cumhurbaşkanı kararıdır. Karar çıktığında kapsam Karayolları Genel Müdürlüğü’nün otoyolları ile 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleriyle sınırlı kalır.

Osmangazi, Avrasya ve Yavuz Sultan Selim gibi Yap-İşlet-Devret tesisleri kapsam dışıdır ve bu, tercih değil kanun sonucudur: 6001 sayılı Kanun’un 14. maddesi ücretsiz geçiş yetkisinden işletme hakkı devredilmiş yolları hariç tutar, 15. maddesi de bu yolların ücretli olma niteliğinin sözleşme süresince korunacağını yazar.

Pratik sonuç: bayramda yola çıkarken bakiyenizi sıfırlamayın. Rotanızın yarısı ücretsiz olsa bile diğer yarısı tam tarifeden ücretlendirilir. Sistemin bütününü HGS nedir rehberimiz anlatır.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun, md. 14 ve md. 15 (mevzuat.gov.tr)
• Karayolları Genel Müdürlüğü – Otoyol ve Köprü Geçiş Ücretleri
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Ramazan Bayramı’nda ücretsiz ulaşım duyurusu
• Resmî Gazete
• Karayolları Genel Müdürlüğü – İhlalli Geçiş Sorgulama ve Ödeme