Vinyet ve Geçiş Ücreti Farkı: ENC, Bariyersiz Geçiş ve Eurovignette

Vinyet, süreye bağlı yol kullanım hakkıdır. Bir dönem satın alırsınız ve o dönem içinde kapsanan yolları istediğiniz kadar kullanırsınız; kaç kilometre gittiğinize kimse bakmaz. Vinyet isteyen ülkelerin çoğu tamamen dijitale geçti. Vinyet artık plakanıza bağlı bir kayıttır; kontrolü de plakayı okuyan kamera yapar. Etiketten e-vinyete geçişin yolda neyi değiştirdiğini e-vinyet mi, yapıştırma vinyet mi sorusunu yanıtladığımız sayfada anlattık.

Vinyetin kapsadığı yol ağı ülkeden ülkeye değişir. Çekya yalnız otoyoldan ücret alır; Bulgaristan ve Romanya ise şehirlerarası devlet yollarını da kapsar. Kapitan Andreevo'dan Bulgaristan'a girdiğiniz andan itibaren vinyetin plakanızda kayıtlı olması gerekir. Günlük vinyet bazı ülkelerde 24 saat değil, takvim günü boyunca geçerlidir ve gece yarısı biter. Araç kategorisi de hesabı değiştirir. Slovenya'da 2B sınıfına giren araç (panelvanların ve karavanların çoğu) için 2A vinyeti almak, DARS kurallarına göre hiç vinyet almamakla aynı sayılır ve cezası sabit 300 €'dur.

Vinyeti yola çıkmadan almanın en güçlü gerekçesi cezalardır. İsviçre vinyetsiz araca 200 CHF ceza keser; üstelik vinyeti yine de almanız gerekir (ch.ch). Avusturya'da yerinde ödenen ikame ücreti otomobil için 200 €, motosiklet için 100 €; ödenmezse 300 ile 3.000 € arasında idari para cezası gelir (ASFINAG). Ülke ülke cezaları vinyetsiz yakalanmanın cezası sayfamızda karşılaştırdık.

Vignetim; Bulgaristan, Çekya, Moldova, Romanya, Slovakya, Slovenya ve İsviçre e-vinyetlerini Türkçe arayüzle, seçtiğiniz başlangıç tarihiyle ve doğrudan plakanıza tanımlı olarak satar. Rotanıza göre Çekya vinyeti ya da Romanya rovinietası ile başlayabilir, bütün ülkeleri vinyetler ve geçiş ücretleri sayfamızda görebilirsiniz.

Geçiş ücreti, gittiğiniz mesafeye ya da tek bir geçişe göre alınır. Klasik kapalı sistemde girişte bilet alır, çıkış gişesinde mesafeye ve araç sınıfına göre ödersiniz. Fransa, İtalya, Hırvatistan ve Sırbistan otoyollarının çoğu böyle işler. Yunanistan ise açık sistem kullanır. İpsala'dan Yunanistan'a geçip Egnatia otoyoluna (A2) çıktığınızda her ana hat gişesinde, o gişenin bağlı olduğu kesimin sabit ücretini ödersiniz; fatura gişe gişe büyür. Otoyola aradaki bir bağlantıdan girip çıkarsanız yan gişede yalnız gittiğiniz mesafeyi ödersiniz.

Gişeli sistemde ceza nadiren gündeme gelir, çünkü bariyer ödemeden açılmaz. Tuzaklar başka yerde:

• Kaybolan bilet. Hırvatistan'da giriş biletini kaybederseniz ya da bilet 24 saatten eskiyse, en uzun güzergâhın iki katı ücret ödersiniz (HAC).
• Tek noktadan alınan ücret. Otoyolu ücretsiz olan bazı ülkeler yine de tek bir köprüden ya da tünelden ücret alır. Danimarka otomobilden yalnız Storebælt ve Øresund geçişlerinde ücret alır. İsveç'te Stockholm ve Göteborg'da trafik sıkışıklığı vergisi ile birkaç köprünün ücreti vardır.

Vignetim Fransa, İtalya, Hırvatistan, Sırbistan ve Yunanistan otoyol geçiş ücretlerini satmaz; bu ücretleri yolda, gişede ödersiniz.

ENC, Hırvatçada elektronik geçiş ücreti tahsilatının kısaltması: elektronička naplata cestarine. ENC cihazı ön cama takılır ve ayrı şeritte durmadan ödeme yapar; mantığı HGS'yi kullanan herkese tanıdık gelir. Aynı fikir Fransa'da Liber-t cihazı, İtalya'da Telepass, Sırbistan'da ENP cihazı, Norveç'te AutoPASS cihazı adını taşır. Hangisinin nerede çalıştığını cihazı veren kurum belirler ve hiçbiri vinyet ödemez. Kapsam aynı ülkenin içinde bile kesilebilir; Hırvatistan'ın Slovenya'ya uzanan A2 otoyolunda ENC hiç yoktur ve camınızda hangi cihaz olursa olsun gişede ödersiniz. Türkiye'deki HGS ise KGM'nin Türkiye'deki ücretli yollar için kurduğu sistemdir; Avrupa'daki gişelerde ödemeyi HGS'ye bırakmayın.

Bariyersiz geçiş bir adım daha ileri gider; gişe de bariyer de yoktur, yalnız plakanızı okuyan kameralar vardır. Ücreti geçişten önce ya da geçişten sonraki kısa süre içinde online ödersiniz. Sizi durduran olmadığı için yabancı plakalı sürücüler süreyi en çok burada kaçırır:

• İrlanda, Dublin çevresindeki M50. Ücreti yolculuktan önce ya da ertesi gün saat 20.00'ye kadar ödersiniz (eFlow ve TII). Süreyi kaçırırsanız ücrete üç otomatik kademede önce 4 €, sonra 51 €, sonra 128 € eklenir. Ayrıntılar İrlanda M50 geçiş ücreti sayfamızda.
• Hollanda, A24 Blankenburg bağlantısı. Ücreti geçişten en fazla 7 gün önce ya da 72 saat sonrasına kadar ödersiniz (e-tol). Geç ödemede 9,00 € hatırlatma ücreti eklenir. Rotterdam yakınındaki bu yeni yolu Hollanda A24 geçiş ücreti sayfamızda anlattık.
• İzlanda, Vaðlaheiðargöng tüneli. Tek geçişin ödeme penceresi geçişten 24 saat önce ya da 24 saat sonrasına kadar açıktır (veggjald.is). Tünelin ücretini İzlanda tünel geçiş ücreti sayfamızdan önceden ödeyebilirsiniz.
• Fransa'da birkaç otoyol. A79 ile Paris ve Normandiya arasındaki A13 ve A14'te bariyer yoktur. Ücreti 72 saat içinde online ya da anlaşmalı satış noktalarında ödersiniz, yoksa ek ücret gelir (Sanef, VINCI Autoroutes). Vignetim Fransa geçiş ücretlerini satmaz.
• Norveç. Ücret istasyonlarının hepsi bariyersiz ve nakitsizdir. Hiçbir şey yapmazsanız fatura aracın kayıtlı adresine gelir; yabancı plakada Epass24'e kayıt olmadıysanız üstüne sicil sorgu masrafı eklenir (autopass.no).

Bu konuda en çok aranan terim Eurovignette, ama otomobil sürücüsünün hiç ihtiyaç duymadığı tek ücret de o. Eurovignette, 12 ton ve üstü ağır yük araçları için süreye bağlı yol kullanım ücretidir. Nakliyeciler onu bir günden bir yıla kadar online alır, plaka da üye ülkelerin ortak veri tabanına girer ve yol kontrolünde sorgulanır. Otomobil, kamyonet, motosiklet ve karavan için geçerli değildir.

Sistem son yıllarda küçüldü:

Otomobille yola çıkan için sonuç: Lüksemburg'da ya da İsveç'te otomobil için alınacak Eurovignette yoktur, bütün Avrupa'da geçerli bir otomobil vinyeti de yoktur. Türkiye'den İsveç'e ya da Lüksemburg'a yük taşıyan 12 ton ve üstü TIR içinse Eurovignette hâlâ gerekir. Vignetim Eurovignette satmaz; nakliyeciler onu resmî portaldan alır.

Ülkelerin çoğu ağır araçları vinyetten çıkarıp araç üstü cihazla (OBU) ya da geçiş noktalarıyla sayılan mesafe ücretine geçirir. Sınır genellikle 3,5 tondur:

Vignetim bu kilometre ücretlerinin hiçbirini satmaz. Sattığımız tek ağır vasıta ürünü süreye bağlıdır: Estonya'nın 3,5 tonun üstündeki yük araçlarından aldığı yol ücreti, yani Estonya Teetasu. Estonya'da otomobil hiçbir şey ödemez. TIR'la yola çıkıyorsanız sigorta tarafını TIR ve kamyon için yeşil sigorta yazımızda bulabilirsiniz.

Karavanda sınır net değildir. Bulgaristan ve Slovakya, M1 olarak kayıtlı karavanı ağırlığına bakmadan otomobil vinyetinde tutar. Almanya'nın kamyon ücreti yalnız yük taşımacılığına uygulanır; 3,5 tonu aşan özel karavan Lkw-Maut ödemez. İsviçre ise ağır karavanları ağır vasıta ücretine geçirir. Satın almadan önce aracınız için ülke sayfasındaki kategori bölümüne bakın.

Düşük emisyon bölgesi etiketleri vinyete benzer ama hiçbir yolun ücretini ödemez. Yalnız aracınızın emisyon sınıfını kanıtlar ve şehirdeki bölgeye girip giremeyeceğinizi belirler.

• Fransa, Crit'Air. Fransa'daki düşük emisyon bölgelerinde (ZFE) zorunludur ve aracın ömrü boyunca geçerlidir. Resmî ücreti 3,11 € artı posta masrafıdır (Légifrance) ve certificat-air.gouv.fr adresinden sipariş edilir. Site ürününe "vignette Crit'Air" dediği için birçok sürücü Fransa'yı vinyet ülkesi sanar. Değildir; Fransa otoyollarında ücret mesafeye göre alınır.
• Almanya, Umweltplakette. Almanya'daki düşük emisyon bölgelerinin çoğu yeşil etiket ister (Umweltbundesamt). Almanya'da otomobil için ne vinyet ne de genel geçiş ücreti vardır; otomobilden ücret alan yalnız Rostock ve Lübeck'teki iki özel tüneldir.

Vignetim iki etiketi de satmaz. Etiketi resmî kanaldan sipariş edin ve resmî ücretin kat kat fazlasını isteyen aracı sitelerden uzak durun.